Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 10

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen el şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, dikkat eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile müntesip ve Türk’e özgü medlulında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve makul bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle makaslamaklan ve giderek anonimleeğlenceli bir nazım biçimidir. Koşukler temel murabbaklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Koşuklerdeki murabbaklere (üçlük veya ikilik de olur) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise el dilinde “bağlama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra tekrar edilen ikilik (evet da henüz çok) dizelerdir.

Koşuknün makul bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da herhangi bir el şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olur. Bu yüzden türkü tipinin en kupkuru özelliği melodisidir. Koşukler hece ölçüsünün her sözıbıyla söylenir. Yani hece adetsı itibarıyla bir sınırlama gerçekleşemez.

Koşuklerin büyük çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Koşukler bu şekilde elın malı olurlar ve elın her kesimine seslenme fail artistlar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan geniş bir müzik türüdür. Koşukler çoğu yol, bir doğa fenomenı evet da bir kahramanlık huzursında doğar ve yayılırlar. Koşukler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, taraf adlarının, hatta konuların birlikte değişmiş olduğu görüldüğü sinein, nerede doğduklarını saptamak canleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere gereğince usulsüz ve usullü yırler olarak iki kıvrım yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı sineine düzlük uzun havalardır. Usullü olan yırler grubunda ise ekseriyetle sahne havaları taraf alır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da münkesir hava adı verilmektedir.

Türklerde emeklenen konulara gereğince de sınıflama yapan yazarlar vardır. Mevzularına gereğince yırler:

Ninniler
Çocuk yırleri
Tabiat yırleri
Aşk yırleri
Kahramanlık ve bayrakaltı yırleri
Tören yırleri
İş yırleri
Içinlıklı yırleri
Ölüm yırleri (Ağıt)
Kaşkariko yırleri
Doğa ve hayvan yırleri
Efe ve derebeyi yırleri
Cinayetler ve kederklı olaylarla alakalı yırleri
Güldürücü yırleri