Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 12

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen halk şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, kontak eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile ilgili ve Türk’e özgü mazmunında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve mukannen bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle yazgılan ve zamanla anonimleşen bir nazım biçimidir. Koşukler esas dörtlüklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Koşuklerdeki dörtlüklere (üçlük yahut ikilik de olabilir) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise halk dilinde “rabıt” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra yine edilen ikilik (evet da daha çok) dizelerdir.

Koşuknün mukannen bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir halk şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olabilir. Bu yüzden türkü tipinin en belirgin özelliği melodisidir. Koşukler hece ölçüsünün her kalıbıyla söylenir. Doğrusu hece adetsı itibarıyla bir sınırlama olmaz.

Koşuklerin muhteşem çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Koşukler bu şekilde halkın varlıkı olurlar ve halkın her kesimine hitap fail sanatkârlar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan münteşir bir çalgı türüdür. Koşukler çoğu su, bir huy vakaı evet da bir kahramanlık önsında doğar ve yayılırlar. Koşukler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, mevki adlarının, hatta konuların üstelik değiştiği görüldüğü ciğerin, nerede doğduklarını saptamak hızleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere için usulsüz ve usullü koşukler olarak dü alt bölüm yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı ciğerine düz uzun havalardır. Usullü olan koşukler grubunda ise ekseri külah havaları mevki kırmızıır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da münkesir tarz adı verilmektedir.

Türklerde nöbetlenen konulara için de sınıflama karşılayıcı yazarlar vardır. Konularına için koşukler:

Ninniler
Çocuk koşukleri
Tabiat koşukleri
Aşk koşukleri
Kahramanlık ve askeriye koşukleri
Merasim koşukleri
İş koşukleri
Alınlıklı koşukleri
Ölüm koşukleri (Ağıt)
Katakulli koşukleri
Mizaç ve hayvan koşukleri
Zeybek havası ve derebeyi koşukleri
Cinayetler ve kederklı olaylarla alakalı koşukleri
Güldürücü koşukleri