Tarih Bilimi Nedir 4

Gün, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin cepheı sıra, bu olaylarla dayalı bilgilerin aptalfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut âdemoğlu-dışı farkı gözetmeksizin, bucak ve vakit aralığının kestirildiği bir geçmiş vakit dilimde, menşe-sonuç ilişkisi kurup, vesika ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel niteliği olan disiplin olan tarih, rastgele bir marifet kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her düzın geçkinini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık geçkini kelam konusu olduğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki olaylara ilişikli bütün bilgilerin, olayların vuku bulmuş olduğu devrin şartları görüş önüne kızılınarak, olabilir olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanan olayların bir henüz yaşanabilmesi üzere bir mümkünlık olmadığından tabiat bilimlerindeki üzere deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki eş zıtlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (mealı “soruşturma”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sav ittihaz vasıtasıyla olgun edinme anlamlarında kullanılan lügat, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının cepheı sıra çok henüz geniş bir meal derunğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta gitgide tabiat bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden sair bir şey değildir.[5]